Wat is wat? Het verschil tussen filterkasten, zuurkasten, cleanbenches en biosafety cabinets
Wat is precies het verschil tussen al deze typen kasten en behuizingen? Alle kasten gebruiken een manier van luchtfiltering om te zorgen voor een zuivere en/of veilige werkomgeving. Het verschil hier tussen ligt in het type bescherming dat gewenst is bij het uitvoeren van reacties en experimenten. Vervolgens mondt dit uit in verschillende vormen van installatiemogelijkheden, aansluitingen op het luchtafvoersysteem en de praktische ingebruikname van de kasten. Essentieel is om de verschillende terminologie duidelijk te hebben en de applicatie van het laboratorium goed in beeld te hebben voordat er een keuze tussen deze typen kasten worden gemaakt. Veel termen zoals laminaire flowkast, handschoenenkast, LAF kast worden vaak gebruikt in de praktijk, maar betekenen wezenlijk andere apparatuur.
Bij het maken van een keuze tussen deze kasten staat het gewenste type bescherming centraal. Er wordt hierbij onderscheid gemaakt tussen bescherming tegen chemische dampen en bescherming tegen losse deeltjes/pathogenen. Worden er met name chemicaliën en vluchtige oplosmiddelen gebruikt ligt een filterkast of zuurkast het meest voor de hand. Wanneer er enkel productbescherming nodig is, is een cleanbench de meest praktische oplossing. Is zowel product-, persoons- en omgevingsbescherming tegen bijvoorbeeld bacteriën noodzakelijk is een klasse II bioveiligheidskast de enige mogelijkheid.
Filterkasten of zuurkasten zonder vaste afvoer
Filterkasten, ook wel zuurkasten zonder afvoer of ductless fume hoods genoemd, zijn kasten die gericht zijn op het hoofdzakelijk werken met chemicaliën. De voorzijde van de kast is gedeeltelijk open en bied voldoende ruimte om de handen en armen te bewegen. In de kast wordt met veelal vluchtige stoffen gewerkt. Bovenin de kast zijn één of meerdere ventilatie units geplaatst die de lucht uit de kast door een filter trekken en vervolgens in de omgevingsruimte terug blazen. De gebruikte filters hebben een belangrijke functie om afgestemd te zijn om de gebruikte chemicaliën om optimale bescherming te bieden. Optioneel is het vaak mogelijk om een aanvullende HEPA filter te plaatsen om ook te werken met poeders/deeltjes. Het is belangrijk om regelmatig de verzadiging van de filters te controleren. Wanneer dit onvoldoende wordt gedaan bestaat de kans dat er onvolledige filtering plaatsvindt. Dit is een gevaarlijke situatie aangezien deze kasten veelal zonder aansluiting op het luchtafvoersysteem worden gebruikt. Filterkasten bieden enkel persoons- en omgevingsbescherming.
Zuurkasten met aansluiting op een extern luchtafvoersysteem
Zuurkasten die zijn aangesloten op een vast luchtafvoersysteem worden veelal gebruikt om handelingen en experimenten uit te voeren waarbij veel chemische dampen vrij kunnen komen. Er is een vaste aansluiting op een extern luchtafvoersysteem met geïntegreerde filters die ervoor zorgen dat er geen schadelijke dampen terug in het laboratorium kunnen komen. Toegang tot de kast vindt in veel modellen plaats aan de voorzijde m.b.v. een schuifraam. Sommige modellen kunnen op maat worden gemaakt om te integreren in het bedrijfsproces van het specifieke lab. Ook zuurkasten die zijn aangesloten op een luchtafvoersysteem bieden enkel persoons- en omgevingsbescherming. Samples en stoffen die worden gebruikt in de zuurkast kunnen gecontamineerd raken met de aangezogen lucht van buiten de kast.
Laminaire flowkasten
Laminaire flowkasten, ook wel afgekort tot LAF kasten, is een verzamelterm voor verschillende soorten kasten waarbij m.b.v. een HEPA of ULPA filter een gezuiverde laminaire luchtstroom of flow wordt gegenereerd. Deze luchtstroom zorgt ervoor dat hetgeen wat in de werkruimte staat vrij blijft van contaminaties.
Cleanbenches beschikken enkel over een downflow of crossflow filter, waardoor er enkel sprake is van productbescherming en géén persoons- of omgevingsbescherming. De lucht wordt vanaf de boven- of achterzijde naar de gebruiker toegeblazen. Het is essentieel dat de werkzaamheden in de kast geen gevaarlijke stoffen of pathogenen bevatten. Typische toepassingen van cleanbenches zijn het assembleren van electronica, uitvoeren van analyses zonder enige vorm van luchtcontaminaties of het groeien van planten zonder een kans op besmettingen.
Bioveiligheidskasten, ook wel biosafety kabinetten of BSC’s genoemd, bieden zowel product-, persoons- als omgevingsbescherming. Deze kasten maken ook gebruik van een gefilterde luchtstroom vanaf de bovenzijde, echter wordt deze weer aan de voor- en achterzijde van het werkblad afgezogen samen met ‘verse’ lucht uit het laboratorium. Op deze manier blijven gevaarlijke deeltjes in de kast en kunnen deze niet ontsnappen buiten de werkruimte. Vervolgens wordt deze contamineerde lucht onder het werkblad via de achterzijde van de kast opnieuw gefilterd waardoor er weer gezuiverde lucht door het filter in de werkruimte wordt geblazen. Er zijn verschillen klassen BSC’s met verschillende routes van de lucht en de hoeveelheid lucht die wordt gerecycled in de werkruimte. De voornaamste functie van BSC’s is om te zorgen dat de gebruiker optimaal beschermd is en veilig kan werken.
Werken met het verkeerde type kast kan leiden tot gevaarlijke situaties in een laboratorium. Heeft u advies nodig of wilt u sparren met een productspecialist over het juiste type kast voor specifieke werkzaamheden? Neem contact op met ons via lab@dijkstra.net of 0320 266 171.
Werken de bovenstaande URL’s niet meer of heeft u aanvullingen op de gegeven informatie? Laat het ons weten via lab@dijkstra.net en ontvang een leuke attentie als dank!